Vì sao nhân vật hay đổi tính giữa chừng
Thường không phải vì bạn đổi ý. Nhân vật đổi tính vì bạn viết cảnh mới khi đang mang một tâm trạng khác, hoặc vì cảnh cần nhân vật làm một việc và bạn quên kiểm tra việc đó có hợp với họ không.
Nhân vật được phép thay đổi, nhưng thay đổi phải có nguyên nhân nằm trên trang. Hồ sơ giúp bạn phân biệt “nhân vật đang trưởng thành” với “tác giả quên mất nhân vật là ai”.
Phần 1: Những điều cố định
Mục cuối trong danh sách dưới đây quan trọng nhất. Nếu một ngày nhân vật làm điều họ “không bao giờ làm”, đó phải là một cảnh lớn, được chuẩn bị từ nhiều chương trước.
- Tên, biệt danh, cách người khác gọi nhân vật.
- Ngoại hình dễ bị viết sai: màu mắt, vết sẹo, tay thuận, chiều cao so với người khác.
- Xuất thân và những sự kiện quá khứ đã được nhắc trong truyện.
- Nỗi sợ sâu nhất và điều nhân vật không bao giờ làm.
Phần 2: Những điều thay đổi theo chương
Mục “đã biết và chưa biết” là mục hay bị quên nhất. Nhân vật không thể phản ứng với một bí mật mà họ chưa được biết. Ghi rõ nhân vật biết điều gì từ chương nào.
- Mục tiêu hiện tại.
- Năng lực hoặc cấp bậc hiện tại, kèm chương đạt được.
- Vật phẩm đang giữ.
- Vết thương, bệnh tật, trạng thái cơ thể.
- Những gì nhân vật đã biết và chưa biết.
Phần 3: Quan hệ và cách xưng hô
Tiếng Việt có hệ xưng hô phong phú, và đó cũng là nơi truyện dài hay lộ lỗi: chương trước hai người xưng anh em, chương sau thành tôi cậu mà không có lý do. Ghi cặp xưng hô cho từng quan hệ, và ghi luôn chương đổi xưng hô nếu có.
- A gọi B là gì, B gọi A là gì.
- Xưng hô khi có người ngoài và khi riêng tư.
- Mốc thay đổi xưng hô và lý do.
Phần 4: Giọng nói
Ghi vài đặc điểm lời thoại: câu dài hay ngắn, có câu cửa miệng không, nói thẳng hay vòng vo, có dùng từ địa phương không. Chép một câu thoại tiêu biểu của nhân vật vào hồ sơ để làm mẫu.
Một mẹo kiểm tra: khi viết cảnh nhiều người, đọc lại lời thoại mà che tên người nói. Nếu không đoán được ai đang nói, giọng các nhân vật đang bị trộn vào nhau.
Mẫu hồ sơ điền sẵn
Chép mẫu dưới đây cho mỗi nhân vật chính và nhân vật phụ quan trọng. Nhân vật chỉ xuất hiện một lần thì một dòng mô tả là đủ.
- Tên và biệt danh:
- Vai trò trong truyện:
- Ngoại hình cần nhớ:
- Xuất thân đã nhắc:
- Điều không bao giờ làm:
- Mục tiêu hiện tại, cập nhật đến chương:
- Năng lực và vật phẩm hiện tại:
- Đã biết và chưa biết:
- Xưng hô với các nhân vật khác:
- Câu thoại mẫu:
Ví dụ từ các bộ truyện thật
Không cần điền đủ mọi mục ngay từ đầu. Dưới đây là vài dòng hồ sơ rút ra từ các đoạn trích ở phần bản thảo mẫu trên trang chủ NovelCraft. Mỗi dòng đều ghi kèm chương, và dòng về Khánh cho thấy một mốc thời gian có thể nằm ngay trong lời thoại.
- Thẩm Nghiễn Từ (Đèn Độ Hồn: Bỉ Ngạn Đỏ), mục năng lực: miếng ngọc mực vỡ ở chương 2; từ chương sau, mọi lần cảm nhận huyết sát đều phải đi qua mảnh Kính Âm Dương.
- Sở Vãn Huỳnh (Đèn Độ Hồn: Bỉ Ngạn Đỏ), mục chi tiết đã xuất hiện: chương 2, dùng chỉ bạc khâu một đóa bỉ ngạn còn tươi lên lụa đèn.
- Minh Khang (Thương Hải Quan Trường), mục đã biết và chưa biết: đến chương 53, anh đã nghe câu Thu Hà nói ở cầu thang; tuyến người lớn chưa được lộ, để dành cho chương 54.
- Học trò trong Thương Hải Quan Trường, mục xưng hô: bạn học xưng “cậu”, như trong câu “Nếu liên quan người lớn, cậu đi chậm thôi.”
- Khánh (Tôi mở tiệm cầm đồ cho ma), mục vật phẩm và quy tắc: tủ niêm số năm có hai dải niêm với chữ ký giáp lai; lời dặn “Cứ giữ đúng niêm, đúng bảy ngày.”
Đọc thêm:Xem bốn bản thảo mẫu trên trang chủ
Nhân vật phụ và phản diện cũng cần hồ sơ
Phản diện hay bị viết sai hơn nhân vật chính, vì tác giả ít đứng từ góc nhìn của họ. Hồ sơ phản diện nên có thêm một mục: họ tin mình đúng ở điểm nào. Một phản diện có lý lẽ nhất quán đáng sợ hơn nhiều so với một phản diện ác chỉ vì cốt truyện cần.
Với nhân vật phụ quay lại nhiều lần như chủ quán, thầy dạy hay bạn thân, chỉ cần ghi ngoại hình, cách xưng hô với nhân vật chính và một câu thoại mẫu. Đó là những thứ độc giả nhớ nhất về họ.
Những lỗi hồ sơ hay gặp
Hồ sơ tốt là hồ sơ bạn thật sự mở ra khi viết. Nếu thấy mình ngại mở, có lẽ hồ sơ đang mắc một trong các lỗi dưới đây.
- Hồ sơ quá dài, viết như tiểu sử, đến khi cần tra thì không tìm ra chi tiết.
- Ghi cả những điều chưa xuất hiện trong truyện, rồi nhầm tưởng người đọc đã biết.
- Không ghi chương, nên không biết chi tiết nào cũ, chi tiết nào mới.
- Lập hồ sơ một lần rồi không bao giờ cập nhật.
Cập nhật hồ sơ sau mỗi chương
Hồ sơ chỉ có ích khi nó đúng với chương mới nhất. Sau mỗi chương, tự hỏi: nhân vật nào vừa thay đổi, thay đổi đó đã thể hiện trên trang chưa, hồ sơ có cần sửa không. Việc này mất vài phút nhưng tiết kiệm nhiều giờ tìm lỗi về sau.
Trong NovelCraft, Sổ truyện lưu nhân vật, quan hệ, sự kiện và vật phẩm theo từng dự án. Sau mỗi chương, hệ thống gợi ý các chi tiết mới để bạn duyệt, và chỉ chi tiết bạn đồng ý mới được lưu thành canon.
Đọc thêm:Giữ dòng thời gian khi viết truyện nhiều chươngHướng dẫn sử dụng NovelCraft