Mô tả giọng văn của bạn bằng lời
Trước khi nhờ AI viết, thử tự mô tả giọng văn của mình trong vài dòng. Việc này có ích cho cả bạn lẫn AI: bạn hiểu rõ mình hơn, còn AI có tiêu chí cụ thể để bám theo.
- Ngôi kể và cách kể.
- Độ dài câu và nhịp đoạn.
- Tỉ lệ giữa lời thoại và miêu tả.
- Vốn từ: bình dân, Hán Việt hay phương ngữ.
- Những điều bạn không bao giờ viết.
Đưa đoạn mẫu thay vì chỉ mô tả
Một đoạn văn thật của bạn dạy AI nhiều hơn mười tính từ. Chọn một hai đoạn tiêu biểu, cùng loại cảnh với cảnh cần viết: cảnh đánh nhau thì đưa mẫu cảnh đánh nhau, cảnh tâm sự thì đưa mẫu cảnh tâm sự.
Giao việc nhỏ, không giao cả chương
Nếu AI viết cả chương thì bạn phải sửa cả chương, và giọng lạ sẽ lọt vào nhiều chỗ bạn không để ý. Giao từng việc nhỏ thôi: một đoạn chuyển cảnh, vài phương án cho câu mở chương, một đoạn miêu tả nơi chốn. Việc càng nhỏ, bạn càng dễ giữ giọng.
Nhận ra câu văn kiểu AI
Văn AI tiếng Việt có vài dấu hiệu khá dễ nhận ra. Gặp là cắt, hoặc viết lại. Nhiều khi chỉ cần bỏ câu cuối đoạn là giọng văn đã khác hẳn.
- Câu cuối đoạn tóm tắt lại điều vừa kể, như một lời bình.
- Ba tính từ hoặc ba vế song song liên tiếp.
- Nhân vật nói quá đầy đủ, như đang giải thích cho người đọc.
- Cảm xúc được gọi tên thay vì được thể hiện qua hành động.
- Lặp những từ như “dường như”, “khoảnh khắc”, “song hành”.
Biên tập lại bằng tai
Đọc to đoạn AI viết. Câu nào bạn không bao giờ nói ra như vậy thì câu đó chưa phải giọng của bạn. Viết lại bằng lời của mình, dù chỉ thay vài chữ.
Những cảnh quan trọng nhất như cao trào, lời thú nhận hay cái chết của một nhân vật nên do chính bạn viết. AI có thể giúp bạn qua lúc bí ý, nhưng câu chữ cuối cùng nên là của bạn.
Ví dụ: cùng một cảnh, hai giọng văn
Bản kiểu AI, viết ra để minh hoạ: “Tôi chìm vào một giấc mơ kỳ lạ. Căn phòng trống trải đến rợn người, dường như thời gian đã ngừng trôi. Đó là khoảnh khắc tôi cảm nhận được nỗi sợ đang len lỏi trong tâm hồn.”
Đoạn mở đầu thật của Heo Năm Móng: “Tôi mơ thấy một căn phòng trống không. Sàn xi măng nghiêng về một phía, lõm ở giữa như thể cả trăm năm người ta đã đổ nước rồi để nó tự rút qua một cái máng hẹp chạy dọc chân tường.”
Đoạn thứ hai không gọi tên nỗi sợ. Nó đưa ra một cái sàn nghiêng, một chỗ lõm, một cái máng hẹp, rồi để người đọc tự thấy căn phòng có gì đó không ổn. Đoạn thứ nhất dùng đúng những từ quen của văn AI như “dường như”, “khoảnh khắc”, và kết bằng một câu tự giải thích cảm xúc.
Giọng riêng cho từng nhân vật
Giọng văn không chỉ là giọng người kể. Mỗi nhân vật quan trọng cũng có cách nói riêng. Khi nhờ AI viết thoại, đưa kèm câu thoại mẫu của từng nhân vật có mặt trong cảnh. Không có mẫu, AI thường cho mọi nhân vật nói cùng một kiểu, lịch sự và đầy đủ.
Câu “Nếu liên quan người lớn, cậu đi chậm thôi.” trong Thương Hải Quan Trường là một mẫu tốt: ngắn, xưng “cậu”, hợp tuổi học trò, nói ít mà nặng ý. Thoại AI viết cho cùng tình huống thường dài hơn và tự giải thích lý do.
Phép thử nhanh: che tên người nói rồi đọc đoạn thoại. Nếu không phân biệt được ai đang nói, sửa thoại trước khi sửa bất cứ thứ gì khác.
Danh sách kiểm tra trước khi ghi đoạn AI vào chương
Năm câu hỏi này chỉ mất một hai phút cho mỗi đoạn, nhưng giữ cho cả chương đọc như do một người viết.
- Đoạn này có đúng ngôi kể và cách kể của truyện không.
- Có câu nào bạn sẽ không bao giờ viết như vậy không.
- Có từ nào lặp lại quá nhiều trong trang không.
- Chi tiết mới có mâu thuẫn với sổ truyện không.
- Đọc to lên, nhịp câu có giống các đoạn bạn tự viết không.
Khi AI viết một câu hay hơn bạn nghĩ
Đôi khi AI gợi ra một hình ảnh hay một cách nói khiến bạn thích ngay. Không có gì sai khi giữ lại câu đó. Điều quan trọng là bạn chọn nó một cách có ý thức, vì nó hợp với truyện, chứ không phải vì nó đã có sẵn trên trang.
Nếu một kiểu câu của AI hợp với giọng bạn, ghi nó vào bản mô tả giọng văn như một lựa chọn của chính mình. Từ lúc đó, nó là một phần giọng văn của bạn, không phải của AI.
Luyện giọng văn song song với việc dùng AI
Giọng văn giống cơ bắp: không dùng sẽ yếu đi. Nếu mọi đoạn khó đều giao cho AI, dần dần bạn sẽ ngại tự viết những đoạn đó. Giữ cho mình những việc chỉ tự tay làm, như câu mở chương, cảnh cao trào, lời thoại của nhân vật chính.
Một thói quen nhỏ có ích: giữ một tệp chép những câu bạn tự viết mà ưng ý nhất. Khi phân vân một đoạn AI có đúng giọng không, mở tệp đó ra đọc lại vài câu rồi so. Bạn sẽ nghe ra sự khác biệt nhanh hơn bạn nghĩ.
NovelCraft giúp giữ giọng thế nào
Trong NovelCraft, bạn chọn đúng đoạn cần viết lại hoặc mở rộng, rồi đọc bản nháp và cảnh báo trước khi ghi vào chương. Không có gì được chèn vào bản thảo khi bạn chưa đồng ý. Không gian viết cũng được tối ưu cho tác giả Việt và văn phong tiếng Việt.
Đọc thêm:Viết tiểu thuyết bằng AI: phân việc rõ ràngHướng dẫn sử dụng NovelCraft